Janus ve İkiyüzlülük

Janus. Roma mitoloji tarihinden bir Tanr?. ?ki yüzlü olmas?yla bilinir. Baslang?çlar?n ve biti?lerin tanr?s?d?r. Roma sikkeleri üzerinde kabartmas? bulunur.
As_janus_rostrum_okretu_ciach
?ngilizcede January (Ocak), Frans?zca’da Janvier, Almanca’da Januar, Janus’tan geldi?i söylenir. Bunun sebebi Ocak ay?n?n bir yüzünün geçmi? y?la, di?er yüzünün yeni y?la bakt???ndan dolay?d?r. Bu benzerlikten sebep Ocak ay? da bu yönde isimlendirilmi?. Türkçe’de Ocak ay?n?n kökü bu de?il tabi. Odcak’tan gelmektedir. Odcak ise od’dan. Od ate? anlam?ndad?r. Ocak ay?nda so?u?un etkisiyle çok ate? yak?lmas?n? ça?r??t?r?r.

Janus’un olas?l?k kavram?yla ile ilgisi:

Ian Hacking (Kanadal? felsefeci) olas?l?k kavram?n? janus yüzlü (janus-faced) olarak adland?r?r. Çünkü ona ve di?er filozoflara göre olas?l?k da iki yüzlü bir kavramd?r. De?inmek istedi?im esas konu olas?l?k de?il. Bu konu hakk?nda isterseniz daha fazla ara?t?rma yapabilirsiniz.

250px-Janus-Vatican

Bu iki yüzlülük hakk?nda çe?itli ç?kar?mlar/yorumlar var. Bunlar;

  • ?ki yüzünden birinin kente girenlere, di?er yüzünün ise kentten ç?kanlara bakt??? söylenir. Bu dü?ünceden dolay? kentin güvenli?ini sa?layan e?ik (kap?) tanr?s? olarak da bilinir.
  • Çok keskin bir sezi? ve görü? yetene?ine sahip oldu?u dü?ünülür. Hem geçmi?i hem gelece?i görebilmesiyle bilinen Janus, aradaki de?i?imi de görebilmektedir.

Bir de bu dü?ünceden türetilmi? bir dü?ünce de ?u ?ekildedir:
?nsanlar?n gelecek umutlar? zay?flad???nda t?pk? Janus’un geriye bakan çehresi gibi eskiye, geçmis ve nispeten parlak dönemlere özlem güçlenmektedir.

  • Bir yüzünü do?uya di?er yüzünü bat?ya çevirmi? iki karakterli bir tanr? olarak tan?mlayanlar da vard?r.
  • Son olarak bu ikiyüzlülü?ü insanlara da benzetenler var. Bu görü?ten hareketle insanlar?n iki yüzü vard?r. Bir yüzü iyi, di?er yüzü ise kötülü?ü temsil etmektedir. Asl?nda insanlar?n ikiyüzlülü?ünü anlatmak ad?na hiç de fena bir örnek de?ildir.

Janus’u ara?t?r?rken ikiyüzlülük kavram?n? yans?tan bir romandan bahsedenler oldu. Asi adl? roman?nda Orkun Uçar ba? kahramanlardan birinin ad?yla Janus’a gönderme yapm??. Okuyanlardan olumsuz herhangi bir yorum görmedim. Ben henüz o kitab? okumad???m için yorum yapamayaca??m.

Bir de geçenlerde izledi?im “Turist (The Tourist)” adl? filmin bir sahnesinde de insanlar?n ikiyüzlülü?üne Roma tanr?s? Janus’un kabartmas?yla  de?inilmi?tir.

Ufuk açabilecek, üzerine dü?ünülüp yorumlanabilecek olmas? beni bu konudan bahsetmeye yöneltti. Bu sembol herkesin kafas?nda farkl? yorumlanabilir; öznel görü?ler do?urabilir.

Bu yaz?m? haz?rlarken yararland???m kaynaklardan birkaç?:

Wikipedia
Ek?i Sözlük

Bu yazı Genel, Kişisel kategorisine gönderilmiş ve , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Janus ve İkiyüzlülük için 2 cevap

  1. Mustafa Tosun der ki:

    İzmir Tarih ve Sanat Müzesi’nde Janus’un bir küçük büstü var.Büstünün ardına bir ayna koymuşlar.

    • Bilal Baraz der ki:

      Bilmiyordum. İlginç. Bilgi için teşekkür ederim. İzmir’e yolum düştüğünde müzeye kesinlikle uğrayacağım.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir